Her şey bir HAYAL'le başlar...

Çalışma Saatlerimiz : Salı-Cumartesi 09:00-17:00
  İletişim : 03522238989

Serebral Palside Tedavi

Serebral Palside Tedavi Yaklaşımları

Serebral Palsi kalıcı ancak ilerleyici olmayan bir hastalıktır. Dolayısıyla tedavide, var olmayan bir şeyi ortaya çıkarmak bir hedef olamaz ancak var olanı maksimum düzeye ulaştırmak yeterli hale getirmek mümkündür. Dolayısıyla günümüze kadar çok çeşitli tedavi yöntemleri denenmiş geliştirilmiş ve hala gelişmeye de devam etmektedir.

Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Yöntemleri

Serebral palsili çocukların tedavisinde çok çeşitli yöntemler denenmiş ve geliştirilmiştir. Bunlardan bir kaçı şu şekilde sıralanabilir:

  1. Bobath Yaklaşımı (Nörogelişimsel Tedavi-NDT)
  2. Vojta Yöntemi
  3. İletimsel Eğitim
  4. Margaret Rood Tekniği
  5. Temple Fay Tekniği
  6. Kabat-Knott-Voss Tekniği
  7. Doman-Delecato Tekniği

Yukarıda bahsedildiği üzere dünya üzerinde kullanılan çeşitli tedavi yöntemleri vardır. Günümüzde en çok kullanılan geçerliliği bilimsel olarak kanıtlanmış tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de uygulanan tedavi yöntemi Bobath yaklaşımıdır. Bobath yaklaşımı yaşayan bir konsepttir. Bertha ve Karel Bobath tarafından uygulanmaya başlandığı 1940’lardan bu yana mevcut bilimsel gelişmeler ışığında güncellenmiş ve güncellenmeye de devam etmektedir. Bobath yöntemini esasında Bertha Bobath’ın 1980’lerde söylediği bir söz özetlemektedir “…biz hareketi öğretmiyoruz, hareketi mümkün kılıyoruz.” Bu sözden hareketle açıklayacak olursak Bobath Yaklaşımı çocuğun mevcut durumunu göz önüne alarak oyun aktiviteleriyle birlikte doğru tutuş teknikleri, pozisyonlamalar, hareketin teşvik edilmesi, tedavide aileye ve ekip çalışmasına verdiği önem ve daha da önemlisi aileyi tedavi içinde tamda olması gereken yere koyması bakımından günümüzde çocuğun doğasına en yakın ve en etkin tedavi yaklaşımlarından biridir. Bu yaklaşımda çocuğun normal hareketi öğrenmesinin yanında botox ve ortez uygulamalarıyla yaşanması muhtemel kas iskelet sorunları ekarte edilmeye çalışılır. Bobath Yaklaşımı atla terapi(Hippoterapi), havuz terapi (Aquaterapi), duyu bütünleme terapisi ve theratogs gibi yöntemlerle desteklenebilir.

TEDAVİYE YARDIMCI UYGULAMALAR

Botox(Botulinum Toksin-A)

Serebral Palsinin bir sonucu olan spastisite yani kasta meydana gelen aşırı kasılmanın geçici olarak azaltılmasında ve kas tonusunun normale yaklaştırılmasında son yıllarda kullanımı artan önemli bir yöntemdir. Hekimler tarafından spastisitenin bulunduğu kasa belirli dozlarla yapılan Botulinum Toksin-A enjeksiyonu yapılır. Bunun sonucunda kas tercih edilen şekle göre 3 ila 6 ay civarı normale yakın tonusta kalabilir. Botoxun cerrah ve fizyoterapistin ekip çalışması sonucu cerrah tarafından belli aralıklarla tekrarlanması gerekir. Botox çocukta kasların sürekli kasılı kalması yada yeterince gevşeyememesi sonucu meydana gelebilecek kemiksel ve kassal sorunların azaltılması yada önüne geçilmesinde etkin bir yöntemdir. Günümüzde birçok cerrah tarafından botox uygulaması sonrası kısa süreli alçı uygulamaları ile başarı oranı artırılmaktadır. Yeterli fizik tedavi ve doğru ortez kullanımı ile etkinliği artacak ve çocuk bu daha gevşek dönem içinde normal hareket deneyimini artıracaktır. Botoxun etkinliği açısından doğru yaş, doğru kas, doğru yaklaşım çok önemlidir.

Ortez

Ortezler fonksiyonunu yitirmiş yada fonksiyonunu tam anlamıyla gerçekleştiremeyen vücut bölümünü dışarıdan desteklemek için kullanılan yardımcı araçlardır.Ortezler, fonksiyonu artırmak, vücut parçasında oluşması muhtemel dizilim bozukluklarını engellemek yada azaltmak, kasılmaları kabul edilebilir durumda tutmak, bazen de hareketi kısıtlamak için kullanılır. Kullanıma erken yaşlarda başlamak çocuğun orteze alışması açısından ve ortezin etkinliği açısından olumlu olacaktır. Ortezler çocuğun yaşına, becerilerine, serebral palsinin tipine, çocuğun ihtiyaçlarına göre multidisipliner bir yaklaşım içinde hekim-fizyoterapist-ortez teknisyeni arasında ki görüş alış verişi sonucu seçilmelidir. Gerektiğinde diğer meslek elemanları da ekibe dahil olmalıdır.

 

Selektif Dorsal Rizotomi

Günümüzde uygulama miktarı ve başarısı artmaya devam eden bir yaklaşımdır. Omurilikte bulunan L2-S2 arasında ki bazı sinirler seçilerek bunların kesilmesi işlemidir. Kastan üst merkezlere uyarı taşıyan sinir lifleri bazı yöntemlerle belirlenir ve ilgili işlemler kapsamlı bir ekiple cerrah tarafından uygulanır. Selektif Dorsal Rizotomi operasyonları sonrası ve öncesinde fizyoterapi çok önemlidir. Bu yöntem ile ilgili tartışmalar hala devam etmektedir. Cerrahi için serebral palsinin tipi, çocuğun yaşı, mevcut durumu, fonksiyonel kapasitesi, kalça sorunları gibi ortopedik problemlerin durumu çok önemlidir. Çocuk için en uygun kararı tedavi ekibi aile ile birlikte verecektir.

İntratekal Baklofen Tedavisi

Baklofen serebral palsili çocuklarda dahil olmak üzere bir çok kasılma ile sonuçlanan hastalıklarda kullanılan bir kas gevşeticidir. İntratekal Baklofen Pompası ile baklofen omurilikte beyin omurilik sıvısına ulaşacak şekilde doktorun belirlediği dozajlarda pompalanır. Pompa karın içine cerrahi işlemle yerleştirilir ve omurilik içine kateter aracılığıyla baklofeni iletir. Pompa içinde belirli bir süre yetecek kadar baklofen bulunur, hekim belirli aralıklarla enjektör yardımıyla ilaç takviyesinde bulunacaktır. Bu yöntem kullanılacak serebral palsi tipi daha çok atetoid gruptaki çocuklardır. Ağız yoluyla alınan(Oral) baklofene göre baklofen pompası ile ilaç ulaşması gereken omuriliğe daha etkin ulaşacaktır. Çocuk için en uygun kararı tedavi ekibi aile ile birlikte verecektir. Bu yöntem serebral Palside görülen spastisite için kesin bir tedavi yöntemi değildir. Şiddetli kasılmaları istenen düzeye çekebilecek, tedaviye yardımcı olacak yöntemdir.  Yoğun fizyoterapi bu yöntemde de çok önemlidir.

Ortopedik Cerrahi

Serebral Palsili çocukların bir kısmı ortopedik sorunlar ile karşılaşmaktadır. Bunlardan bir kaçı;

  • Kas boyundaki kısalmalar.
  • Eklem hareket açıklığındaki ve eklem çevresi yapılarda ki değişimler.
  • Kalça gelişimdeki bozulmalar.
  • Diz mekaniğindeki bozulmalar.
  • Ayak bileği ve parmaklardaki bozulmalar.
  • Omurga da meydana gelen eğrilikler

Bu gibi durumlarda cerrahi bir girişimin gerekliliği konusunda tedavi ekibi ile görüşülmelidir. Hekiminiz sizi uygun yaş, yöntem vs. gibi konularda yönlendirecektir. Cerrahi öncesi ve sonrasında fizyoterapist tarafından uygulanacak uygun fizik tedavi programı ile cerrahinin başarısı desteklenmeli ve oluşması muhtemel sorunlar ortadan kaldırılmalıdır.

 

M.Turan ÇİĞDEM

Fizyoterapist

 

Kaynaklar:

Mintaze Kerem Günel -Rehabilitation of childrenwithcerebralpalsyfrom a physiotherapist’sperspective

 

Gad M. Bialik-Cerebralpalsy: classificationandetiology

  1. K. Graham-Botulinumtoxintype A management of spasticity in thecontext of orthopaedicsurgeryforchildrenwithspasticcerebralpalsy

 

 

Bir cevap yazın