Her şey bir HAYAL'le başlar...

Çalışma Saatlerimiz : Salı-Cumartesi 09:00-17:00
  İletişim : 03522238989

Skolyoz Nedir

Skolyoz Nedir?

Bu yazıda fizyoterapist gözüyle serebral palsili bir bireyde skolyoz üzerine aileleri bilgilendirme amaçlı kısa bilgiler bulacaksınız.

Skolyoz omurganın yanlara doğru eğilmesi,kendi etrafında dönmesi ve eğriliğin iç tarafının kısalmasıyla karakterize bir bulgudur. Normal bir omurga dizilimine sahip birinde arkadan bakıldığında omurga düz bir çizgi halinde görülür. Ancak Skolyoz durumda omurların birbiriyle olan ilişkisi bozulmuştur. Eğrilik C yada S şeklinde olabilir. Skolyoz çeşidine, derecesine, yerleşimine göre kifoz yani kamburumsu görüntüyada bel çukurluğunda ki (lordoz) artışta eşlik edebilir. Çoğu zaman ailenin gözlemi, fizyoterapistin değerlendirmesi yada tesadüfi bir akciğer röntgeni sonucu skolyoz fark edilebilir. Skolyoz sinsi ilerleyen bir süreçtir aile yada çocuğu yakınında ki diğer kişiler durumu fark eder ancak çokta önemsenmez ancak ilerleme çoğu zaman sürmektedir. Omurgada ki sağa-sola değişiklikler ile kamburumsu görüntü yada bel çukurunda ki artış çoğu zaman gözlenebilir ancak omurganın kendi etrafında dönmesi yani rotasyonu genelde farkedilmez. Omurganın kendi etrafında dönmesi(gibozite) göğüs kafesini oluşturan kaburgaların çıkıntı oluşturmasıdır. Skolyoz tanısı bir ortopedist tarafından röntgen incelemesi ile kesinleştirilir ve Cobb’s açısı ölçülür. Serebral palsili bireyler bu risk göz önüne alınarak belli aralıklarla bu açıdan takip edilmelidir. Bilhassa büyümenin hızlandığı 9-16 yaş arası ergenlik döneminde bu duruma daha hassas yaklaşılmalıdır.

Nelere Dikkat Etmeliyim?

·         Her iki omuz seviyesi eşit mi?

·         Her iki kürek kemiği görünümü simetrik mi?

·         Bel kaviteleri simetrik mi?

·         Leğen kemiği çıkıntıları simetrik mi?

·         Kaburgalar simetrik mi?

·         Bel çukurluğunda artış var mı?

·         Sırtta kamburumsu görüntü var mı?

·         Omurgaya arkadan baktığınızda S yada C şeklinde değişiklik görüyor musunuz?

Unutulmamalıdır ki skolyoz teşhisi ancak doktorunuz tarafından konulabilir. Fizyoterapist değerlendirmesi ve Ortopedist muayenesi skolyoz tedavisi için gereklidir.

Skolyozun Sebepleri Nelerdir?

Skolyozun sebepleri genelde bilinmemekle birlikte bazen skolyoza sebep olan etken ortadadır. Serebral Palsili bireylerde skolyoz sebepleri şunlar olabilir:

1.       Bir bacağın diğerinden daha kısa olması

2.       Yanlış ağırlık aktarımı vücudun bir yarısını diğerinden daha fazla kullanması

3.       Vücut algısında ki bozukluklar

4.       Kalça çıkığı gibi herhangi bir sebeple bozulan dizilim

5.       Sacroiliac eklemde ki blokasyonlar

Serebral Palsili bireylerde meydana gelen skolyoz çoğu zaman önlenebilir bir bulgudur. Erken müdahale kavramının önemli noktalarından biride skolyozdur. Henüz yaşamın ilk aylarında-yıllarında doğru ağırlık aktarmayı öğrenmiş, doğru pozisyonlanarak ve zamanında hareketle doğru dizilimini kaybetmemiş serebral palsili birey skolyoz riski açısından şanslı pozisyona gelecektir. Serebral Palsili bireylerde de kilo artışı skolyoz açısından riski artırmakta ve süreci olumsuz yönde etkilemektedir.

Skolyoz tedavi edilmezse ne olur?

1.       Skolyoz çoğunlukla ilerleyici bir bulgudur dolayısıyla tedavi edilmeyen skolyoz yaşa da bağlı olarak ilerleyecektir.

2.       Vücut görünümde ki bozukluk, simetrik olmayan görüntü kozmetik ve psikolojik sorunlara neden olabilir.

3.       Sağa sola eğilip kendi etrafında dönen omurga bozulan dizlimle bilhassa ilerleyen yaşlarda bel, sırt ve boyun ağrılarına neden olacaktır.

4.       Kaburgaların pozisyonunun değişmesiyle gibozite oluşacak, artan Cobb’s açısı ile birlikte uzun vade de göğüs kafesi içinde ki organlar baskı altında kalacaktır.

5.       İleri derecelerde baskı altında kalan akciğer kapasitesi azalacağı için enfeksiyonlara daha açık hale gelebilir.

6.       İleri derecelerde baskı altında kalan kalpte de problemler oluşabilir.

7.       Omurgada dejeneratif değişiklikler olabilir.

8.       Siyatik gibi nörolojik belirtiler ortaya çıkabilir.

 

Serebral Palside Skolyoz Tedavisi:

Normal gelişen bireylere kıyasla serebral palsili bireylerde oluşan Skolyozun tedavisinin de kendi içinde zorlukları vardır. Zorluğu oluşturan etmenler ise vücut algısında ki bozukluklar, ağırlık aktarmada ki bozukluklar, zihinsel kapasitede ki etkilenimler, kontrol edilemeyen hareketler, kontrol edilemeyen kasılmalar gibi etmenler durumu biraz daha zorlaştırmakta ancak çözümsüz hale getirmemektedir.

Skolyoz tedavisinde temel kural skolyoz riskini gözlemleyip buna göre önlemler almak erken müdahalede bulunmaktır.  Skolyozun ilk oluştuğu dönemde 20 dereceye kadar fizyoterapistler tarafından fizik tedavi uygulanır ve aile tedaviyi evde gerek egzersizler gerek pozisyonlamalarla gün boyu tavsiyeler ışığında devam ettirmelidir.. Uygulanan tedavi günümüzde Skolyozun 3 boyutlu bir sorun olmasından dolayı 3 boyutlu skolyoz tedavisidir. Bunun yanında nefes egzersizlerinin yapılmasında fayda vardır. Kişiye özel uygun egzersiz programı için fizyoterapistiniz ile görüşünüz. Bu egzersizlere ek olarak su içi egzersizler ve yüzme oldukça faydalı olacaktır.

Skolyozun 20-40 derece arası eğriliklerinde ise yukarıda bahsedilen egzersiz uygulamalarına ek olarak gövde korseleri kullanılmalıdır. Milwaukee Korsesi, Cheneau Korse, Boston Korsesi bunlardan bir kaçıdır. Korse kullanımı birçok çocuk tarafından reddedilse de aile ve profesyonel bunun ileride daha büyük ve telafisi daha zor durumlarla karşılaşmamak adına gereklilik olduğunu ona anlatmalı ve cesaretlendirmelidir.  Korse kullanımı nerdeyse gün boyu kullanma zorunluluğu, cildin hava alamamasına bağlı terleme, belli noktalarda oluşan ağrı ve kısmen kozmetik olmayan görüntü gibi nedenlerle dezavantajlıdır. Korse doktorunuz tarafından aksi tavsiye edilmedikçe genelde toplamda 23 saat giyilmelidir. Kalan 1 saat ise kişisel temizlik egzersiz vb. gibi durumlar için ayrılır. Korse hekiminizin belirli aralıkla yapacağı kontrollerle düzelme oldukça güncellenmelidir. Korse tedavisi skolyozun şiddeti, yeri ve hastanın mevcut durumu göz önüne alınarak kademeli olarak bırakılır. Korse tedavisiyle ciddi anlamda düzelme yaşamış oldukça çok vaka olduğu unutulmamalıdır. Ancak korse bazen başarısızlıkla sonuçlanabilir. Bunun genel sebebi yanlış hasta seçimi, yanlış korse seçimi, korse yapımında ki hatalar, korse kullanımında ki hatalar yada cerrahi gerekliliktir. Son dönemlerde CAD-CAM yöntemiyle oluşturulmuş Cheneau Korseler önem kazanmıştır. Bu korseler röntgen görüntüleri ve hastanın fotoğrafları birleştirilerek 3 boyutlu model oluşturulup bilgisayar yardımıyla oluşturulurlar. Dolayısıyla insan hatası minimuma indirilip yararlılık maksimuma çıkarılır.

Skolyoz 40 dereceyi aştığında prensipte cerrahi tedavi gerekli olmuştur. Her ameliyatta olduğu gibi riskleri olmakla birlikte günümüzde cerrahi teknikler çok ilerlemiş ve başarılı sonuçlar görülmektedir. Uygun cerrahi girişim ve gereklilik için ortopedistiniz sizi bilgilendirecektir.

 

M.Turan ÇİĞDEM

Fizyoterapist

 

Kaynaklar:

A.Saadet Otman- Skolyoz için üç boyutlu tedavi

A.Saadet Otman-Egzersiz tedavisinde temel prensipler ve yöntemler

Stuart B. Porter-Tidy’sPhysiotheraphy

Bir cevap yazın